ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ! ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਘੋਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਿੱਜਤਾ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

<p><strong>Students Data at Risk: </strong>ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਟਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡੇਟਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਾਵਰ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</p> <p>ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਔਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਸਿਖਲਾਈ ਐਪਸ ਅਤੇ ਐਡਟੈਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅੱਜ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।</p> <p><strong>ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ</strong><br />ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਐਪਸ ਤੱਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।</p> <p>ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗਲਤ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ।</p> <p><strong>ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ</strong><br />ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ, ਜਨਮ ਮਿਤੀ, ਘਰ ਦਾ ਪਤਾ, ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨੰਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਿਕਾਰਡ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਤੀਜੇ, ਫੋਟੋਆਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।</p> <p><strong>ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਾ ਕਿੰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?</strong></p> <p>ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।</p> <p><strong>ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਵਧਦਾ ਖ਼ਤਰਾ</strong><br />ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਅਲੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ, ਫੋਟੋ ਮੋਰਫਿੰਗ, Cyber Harassment ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।</p> <p><strong>DPDP ACT 2023 ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ</strong><br />ਭਾਰਤ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ (DPDP) ਐਕਟ 2023 ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਐਕਟ ਸਕੂਲਾਂ, ਐਡਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਸਦੀਕ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਟਰੈਕਿੰਗ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ।</p>